Początki integracji europejskiej

Idee integracji naszego kontynentu pojawiały się od średniowiecza. Pierre Dubois, doradca króla Francji Filipa Pięknego, już w czternastym wieku postulował utworzenie czegoś w rodzaju wspólnego państwa chrześcijańskich krajów Europy, zarządzanego arbitralnie przez organ zwany Radą Narodów.

Kilkaset lat później podobny pomysł miał czeski król Jerzy z Podebriadów, który chciał powołać do życia Ligę Pokoju, organizację wojskowo-polityczną opartą na zasadach egalitarności jej członków.

Wraz z zakończeniem Pierwszej Wojny Światowej popularne stały się natomiast hasła panaeuropeizmu, głoszone między innymi przez hrabiego Richarda Coundehove-Kalergi, późniejszego założyciela i wieloletniego prezesa Unii Panaeuropejskiej.

Panaeuropeizm zakładał powstanie wspólnego europejskiego państwa, z jedną armią, walutą i rządem, które miałoby być zalążkiem pod późniejsze polityczne zjednoczenie całego świata.

Former_Flag_of_the_International_Paneuropean_Union.svg
Pierwsza flaga Unii Panaeuropejskiej

Powstało naprawdę wiele pomysłów na temat tego, jak powinna wyglądać zunifikowana Europa, ale wszystkie bez wyjątku miały jeden problem – były zbyt ambitne jak na swój czas.

Pierwsze poważne próby zjednoczenia kontynenty podjęto dopiero w drugiej połowie dwudziestego wieku, tuż po II Wojnie Światowej. Traktat Wersalski okazał się totalną porażką, a kolejna wojna była jeszcze gorsza i bardziej krwawa od poprzedniej.

Europejscy przywódcy, nauczeni doświadczeniami z dwudziestolecia międzywojennego, już w 1949 (a więc cztery lata po wojnie) powołali do życia Radę Europy, międzynarodową organizację strzegącą pokoju i praw człowieka, która zrzesza dziś prawie wszystkie europejskie kraje.

Za początki historii Unii Europejskiej uznaje się jednak rok 1950, w którym to podjęto pierwsze zdecydowane kroki, mające na celu zapobieżenie wybuchowi kolejnej wojny.

Warto na wstępie zaznaczyć, że wówczas węgiel i stal były surowcami strategicznymi, niezbędnymi do prowadzenia działań zbrojnych. Oczywistym stało się, że aby nie dopuścić do wybuchu kolejnego konfliktu, konieczna jest wzajemna kontrola nad wydobyciem węgla i produkcją stali.

Problem leżał w tym, że Niemcy posiadały ponad sześciokrotnie większe zasoby węgla kamiennego od Francji, a zostawienie tak potężnych pokładów strategicznego surowca w rękach RFN naturalnie nie wchodziło wówczas w rachubę.

publishable
Od lewej: Jean Monnet i Robert Schuman

Francuski Minister Spraw Zagranicznych Robert Schuman i jego współpracownik, Jean Monnet, doskonale zdawali sobie natomiast sprawę z tego, że francuskie wojska nie mogą okupywać Niemiec w nieskończoność i w końcu przyjdzie ten dzień, kiedy trzeba będzie oddać kontrolę nad Zagłębiem Ruhry nowo wybranym niemieckim władzom.

W rachubę nie wchodziło także nałożenie na Niemcy ograniczeń w rozwoju ciężkiego przemysłu, gdyż mogłoby to w dalszej perspektywie doprowadzić do powtórki wydarzeń z lat trzydziestych, a więc dojścia do władzy skrajnie nacjonalistycznych elementów na fali społecznego niezadowolenia.

Jean Monnet zaproponował Schumanowi najbardziej zdroworozsądkową ideę, która zakładała powołanie ponadnarodowego organu (jak to określił później Schuman: „Wysokiej Władzy”), który sprawowałby arbitraż nad wykorzystaniem obu surowców, tworząc coś w rodzaju wewnętrznego rynku pomiędzy Francją i Niemcami. Umożliwiłoby to kontrolę nad niemieckim przemysłem zbrojeniowym, a wybuch kolejnej wojny stałby się niemożliwy ze względów ekonomicznych.

Dziewiątego maja 1950 roku, Robert Schuman w Sali Zegarowej gmachu francuskiego Ministerstwa Spraw Zagranicznych wygłosił pamiętne przemówienie, nazwane później Deklaracją Schumana. Mówił w nim:

Rząd francuski proponuje umieszczenie całej francusko-niemieckiej produkcji węgla i stali pod zarządem wspólnej Wysokiej Władzy w organizacji otwartej na udział innych krajów europejskich.” Umieszczenie produkcji węgla i stali pod wspólnym zarządzaniem zapewni natychmiastowe powstanie wspólnych fundamentów rozwoju gospodarczego, pierwszego etapu Federacji Europejskiej, i zmieni los regionów, długo skazanych na wytwarzanie wojennego oręża, którego były najdłużej ofiarami.

Solidarność produkcji, która się w ten sposób nawiąże, ukaże, że wszelka wojna między Francją a Niemcami jest nie tylko nie do pomyślenia, ale i fizycznie niemożliwa. Powstanie tej potężnej jednostki produkcyjnej otwartej na wszelkie kraje, które zechcą w niej uczestniczyć, […] stworzy rzeczywiste fundamenty ich ekonomicznego zjednoczenia.

Ta produkcja oferowana będzie całemu światu bez różnicy i wyjątków, aby przyczynić się do podniesienia poziomu życia i do rozwoju dzieł pokojowych. […] W ten sposób, prosto i szybko, dokona się fuzja interesów niezbędna do założenia wspólnoty gospodarczej i wprowadzony zostanie zaczyn szerszej i głębszej wspólnoty krajów przez długi czas podzielonych krwawymi konfliktami.

Głos Schumana nie trafił w próżnię – w 1951 roku, w Paryżu, przedstawiciele sześciu państw (Belgii, Holandii, Luksemburga, Niemiec Zachodnich, Francji oraz Włoch) podpisali Traktat powołujący do życia Europejską Wspólnotę Węgla i Stali.

Późniejszym etapem integracji europejskiej był Rzym – to tam w 1957 roku podpisano Traktaty Rzymskie, które powoływały dwie nowe Wspólnoty Europejskie: Europejską Wspólnotę Gospodarczą (EWG) i Europejską Wspólnotę Energii Atomowej (Euratom).

A później to już poszło – wspólny rynek, Strefa Schengen, Traktaty: z Maastricht, z Nicei, z Lizbony; kolejne rozszerzenia i powstanie jednej z największych potęg handlowych świata.

Ale o tym już w kolejnym tekście.

ŹRÓDŁA:

 

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s

%d blogerów lubi to:
search previous next tag category expand menu location phone mail time cart zoom edit close